Disney và OpenAI bắt tay, “mở đường” cho rác AI

Những điểm chính

OpenAI thông báo đã hợp tác với Disney vào thứ Năm, cho phép người dùng Sora tạo video có sự xuất hiện của hơn 200 nhân vật Disney.
Người dùng Sora sẽ có thể làm video với các nhân vật như Mickey Mouse, Luke Skywalker và Mufasa mà không cấu thành hành vi vi phạm bản quyền.
Người dùng Sora vốn đã tạo ra những video Disney giả mạo cực kỳ phản cảm, và thỏa thuận này có thể chỉ khiến mọi thứ bùng lên mạnh hơn nữa.

Nếu trong năm qua bạn có doomscroll (lướt miết tin tức tiêu cực) dù chỉ đôi lần, hẳn bạn đã bắt gặp không ít nội dung do AI tạo ra—và nhiều thứ trong số đó thực sự điên rồ. Ngoài kia có vô số công cụ làm video bằng AI, nhưng cái tên nổi bật nhất là Sora của OpenAI, vì nó đặc biệt mạnh ở khoản tạo video ngắn trông rất thật—đúng kiểu nội dung bạn hay thấy trên TikTok hay Instagram Reels. Nhiều video thuyết phục đến mức, nếu chỉ lướt qua lần đầu, không ít người sẽ không nhận ra mình đang xem thứ hoàn toàn bịa đặt. Điều này có thể vô hại nếu chỉ là mấy video mèo chơi nhạc cụ lúc nửa đêm, nhưng sẽ nguy hiểm khi nó mạo danh người thật hoặc “đụng” đến thương hiệu/tài sản có bản quyền.

Chính chuyện bản quyền từng khiến tôi nghĩ nó có thể tạo ra lực cản nào đó, kìm lại đà tăng tưởng như theo cấp số nhân của AI. Các công ty đã huấn luyện mô hình AI trên những kho dữ liệu khổng lồ—trong đó có rất nhiều nội dung có bản quyền—nên người dùng có thể tạo ảnh và video về các nhân vật biểu tượng như Pikachu, Superman và Darth Vader. Các nền tảng tạo AI lớn thường dựng “hàng rào” để chặn nội dung xâm phạm bản quyền, nhưng người ta vẫn tìm cách lách. Vì thế, các tập đoàn đã bắt đầu kiện OpenAI, Google và nhiều công ty AI khác về hành vi “trộm” IP (tài sản trí tuệ) một cách trắng trợn này.

Disney đang “mở kho” nhân vật của mình cho người dùng Sora

Nhưng có vẻ không phải công ty nào cũng muốn đi theo hướng đó. Disney là ví dụ rõ nhất. Vào thứ Năm, OpenAI thông báo hai bên đã ký thỏa thuận cấp phép kéo dài ba năm với công ty đứng sau Mickey Mouse. Theo thỏa thuận, người dùng Sora giờ có thể tạo video có sự xuất hiện của hơn 200 nhân vật thuộc Disney, Marvel, Pixar và Star Wars. Thông báo nêu đích danh các nhân vật và phim sau:

Mickey Mouse
Minnie Mouse
Lilo
Stitch
Ariel
Belle
Beast
Cinderella
Baymax
Simba
Mufasa
Black Panther
Captain America
Deadpool
Groot
Iron Man
Loki
Thor
Thanos
Darth Vader
Han Solo
Luke Skywalker
Leia
The Mandalorian
Stormtroopers
Yoda
Encanto
Frozen
Inside Out
Moana
Monsters, Inc.
Toy Story
Up
Zootopia

Thỏa thuận còn bao gồm cả trang phục bản quyền, đạo cụ, phương tiện và bối cảnh. Chưa hết, Disney+ sẽ đăng tải một “tuyển chọn” các video Sora “lấy cảm hứng từ fan”. (Thú thật, riêng chi tiết này làm tôi sốc.) Tuy vậy, điều này chỉ áp dụng với tài sản hình ảnh của Disney: người dùng Sora sẽ không được dùng giọng lồng tiếng. Người dùng ChatGPT cũng sẽ có thể tạo hình ảnh với các nhân vật này—nên tin này không chỉ tác động đến người dùng Sora.

Bạn có thể nghĩ OpenAI phải trả Disney một khoản phí cấp phép khổng lồ, nhưng xem ra gần như ngược lại. Không chỉ Disney cam kết sẽ dùng các API của OpenAI để xây dựng “sản phẩm, công cụ và trải nghiệm”, hãng còn triển khai ChatGPT cho nhân viên nội bộ. Và còn nữa: Disney thực hiện khoản đầu tư vốn chủ sở hữu trị giá 1 tỷ USD vào OpenAI. (Chừng đó thôi à?)

Bạn thấy sao đến lúc này?

Tôi biết nhiều công ty đang ôm AI—thường theo những cách mà tôi không đồng tình. Nhưng thương vụ này thì ở một đẳng cấp khác hẳn. Tôi không chắc các lãnh đạo Disney đã từng thử gõ “Sora Disney” lên mạng hay chưa, vì ngay bây giờ bạn sẽ thấy nhan nhản các trailer AI giả kiểu Pixar—đầy phân biệt chủng tộc, nội dung tình dục và đủ loại phản cảm—tất cả đều được tạo bằng chính một ứng dụng mà Disney vừa cấp phép sử dụng hàng loạt tài sản của mình. Trong thông báo, OpenAI khẳng định cả hai công ty đều cam kết ngăn chặn nội dung “bất hợp pháp hoặc gây hại” trên nền tảng, nhưng người dùng Sora vốn đã tạo nội dung độc hại rồi. Vậy khi họ có “carte blanche” (toàn quyền, gần như không cần xin phép thêm) để dùng tài sản của Disney, chúng ta sẽ còn phải chứng kiến những thứ gì nữa?

Giờ đây, khi các nhân vật Disney đã trở thành thứ “được phép đem ra dùng”, tôi không dám tưởng tượng lượng “rác” mà một số người dùng sẽ sản xuất ra. Hy vọng duy nhất của tôi nằm ở việc Disney+ sẽ đăng một phần các video này. Nhân sự của họ sẽ phải sàng lọc qua cả núi rác để tìm ra những video thực sự phù hợp với nền tảng. Và biết đâu, tận mắt thấy kiểu “nội dung” mà người dùng Sora thích làm với các nhân vật biểu tượng sẽ đủ để Disney phải cân nhắc lại kế hoạch của mình.

Tags: AI video licensing, copyright and IP, content moderation
Tags: AI video licensing, copyright and IP, content moderation