Chủ Doanh Nghiệp Tự Làm Chậm Quá Trình Mà Không Nhận Ra
Khi một em bé khóc, chúng ta chỉ nhìn thấy hành động mà không biết rõ lý do – có thể bé mệt, có thể bé đói, nhưng cái ta nghe chỉ là tiếng khóc.
Chủ doanh nghiệp cũng có những phản ứng tương tự khi đối diện với quyết định rút lui. Họ trì hoãn các cuộc gặp, né tránh việc ra quyết định, thậm chí đồng ý tiếp tục rồi lại dời sang tuần sau. Bề ngoài trông giống như vấn đề về lịch trình, nhưng sâu xa thường là nỗi lo lắng về cuộc sống sau khi rời khỏi doanh nghiệp.
Tôi thường gặp trường hợp này: ban đầu chủ doanh nghiệp rất hào hứng khi đề cập đến việc định giá hay lập kế hoạch chuyển giao. Nhưng khi quá trình bắt đầu thực hiện thật sự, họ bỗng dưng “biến mất” nhiều tháng. Nguyên nhân là bởi khi còn là ý tưởng, việc bán doanh nghiệp nghe có vẻ đơn giản, nhưng khi bước vào thực tế, hàng loạt câu hỏi không dễ trả lời bắt đầu xuất hiện:
- Mình đã thực sự sẵn sàng chưa?
- Liệu mình có hối tiếc về sau?
- Cuộc sống sẽ ra sao khi không còn là chủ doanh nghiệp nữa?
Việc chững lại này thể hiện qua tiến độ bị chậm, nhưng gốc rễ lại là cảm giác chưa sẵn sàng về mặt tâm lý và mất đi một phần định danh cá nhân. Nếu muốn biết mình hiện đang ở giai đoạn nào trên hành trình này, bạn có thể làm Bài Trắc Nghiệm Sẵn Sàng Rút Lui tại https://thebigexit.co/can-i-sell-my-business.
Khi Người Mua Muốn Nhanh, Chủ Doanh Nghiệp Lại Lo Lắng
Người mua doanh nghiệp thường muốn đẩy nhanh tiến trình vì họ cần quản lý rủi ro và có nhà đầu tư chờ đợi phía sau. Trong khi đó, với chủ doanh nghiệp, quá trình này lại là chuyện cá nhân sâu sắc nên họ thường bước chậm hơn. Khi người mua yêu cầu số liệu tài chính hoặc mở kho dữ liệu, nhiều chủ doanh nghiệp có tâm lý “chùn bước”. Họ có xu hướng kéo dài các công đoạn vì lo sợ mất kiểm soát.
Việc này tạo ra sự thiếu tin tưởng giữa hai bên. Người mua bắt đầu nghi ngờ về sự ổn định của thương vụ, còn chủ doanh nghiệp thì cảm thấy mình bị “soi xét”. Một thương vụ đáng lẽ có thể hoàn tất trong vài tháng lại bị kéo dài hoặc đổ bể. Nguyên nhân không phải do thiếu giấy tờ, mà là do khoảng cách về cảm xúc: tốc độ mà người mua mong muốn khác xa với nhịp độ khiến chủ doanh nghiệp cảm thấy an tâm.
Ba Dấu Hiệu Bạn Chưa Thực Sự Sẵn Sàng Để Bán Doanh Nghiệp
Báo cáo tài chính chỉn chu chưa đồng nghĩa với việc bạn đã sẵn sàng về tâm lý. Những vấn đề về cảm xúc thường xuất hiện trước cả những con số trên giấy tờ.
Trì Hoãn
Bạn thường xuyên hoãn cuộc hẹn, chậm nộp tài liệu… Một số lý do là thực tế, nhưng đa phần, sự trì hoãn này xuất phát từ nỗi lo bên trong được nguỵ trang thành bận rộn công việc.
Thay Đổi Quyết Định
Bạn đã đồng ý các điều khoản nhưng lại đổi ý sau đó. Đây là dấu hiệu cho thấy bạn chưa rõ mục tiêu, chưa hình dung cuộc sống sau khi bán công ty hoặc chưa xác định chính xác số tiền mình cần.
Phòng Thủ
Bạn cảm thấy không thoải mái khi ghi chép lại quy trình vận hành, luôn khẳng định doanh nghiệp vẫn ổn nếu không có mình, trong khi thực tế hầu hết quyết định quan trọng vẫn phải do bạn đưa ra. Điều này thường xuất phát từ nỗi sợ rằng nếu có gì cần cải thiện, nghĩa là bạn từng chưa tốt.
Cái Bẫy Mang Tên Sự Hoàn Hảo
Nhiều chủ doanh nghiệp chờ đến khi mọi sổ sách, dự báo, dữ liệu đều phải thật hoàn hảo mới dám bán. Sự cầu toàn trở thành cái cớ để giữ quyền kiểm soát. Nhưng càng đợi, tiến trình càng chậm lại và sự tin tưởng của người mua cũng giảm dần.
Thực tế, người mua doanh nghiệp không đòi hỏi sự hoàn hảo tuyệt đối. Họ cần sự minh bạch và trung thực về các con số.
Hãy tự hỏi: Việc “chỉnh sửa” tài liệu này có thực sự làm tăng giá trị doanh nghiệp hay chỉ là cách để mình né tránh cảm giác lo lắng khi phải bước tiếp?
Nguyên Nhân Sâu Xa Của Sự Trì Hoãn
Rào cản lớn nhất thường là chủ doanh nghiệp chưa thể hình dung cuộc sống của mình sau khi bán công ty. Nhiều năm liền, doanh nghiệp đã trở thành một phần gắn bó trong cuộc sống thường ngày. Việc chuyển giao đồng nghĩa với mở ra một chương mới mà bạn chưa thực sự định hình được. Khi tương lai còn mơ hồ, dù tài chính đã ổn, tâm trí bạn vẫn có xu hướng trì hoãn quyết định bán.
Hai doanh nghiệp tương tự nhau có thể có kết quả rất khác chỉ bởi một bên đã chuẩn bị sẵn cho giai đoạn sau chuyển giao, còn bên kia thì chưa.
Làm Thế Nào Để Sẵn Sàng Về Tâm Lý Trước Khi Bán Doanh Nghiệp
Bạn không nhất thiết phải có danh sách kiểm tra phức tạp. Quan trọng là bạn cần rõ ràng về một vài yếu tố then chốt.
Hình Dung Cụ Thể Cuộc Sống Sau Khi Bán
Hãy viết ra hình ảnh cuộc sống của bạn sau một năm kể từ khi bán doanh nghiệp: bạn sẽ ở đâu, bắt đầu ngày mới như thế nào, cảm giác ra sao khi không còn gánh trách nhiệm điều hành nữa.
Trao Đổi Thẳng Thắn Với Người Thân
Hãy trò chuyện với người bạn đời về những điều thương vụ bán doanh nghiệp có thể mang lại và cả những nỗi lo của cả hai. Khi gia đình hiểu và thống nhất, bạn sẽ vững tâm hơn trong quá trình đàm phán.
Giảm Sự Phụ Thuộc Của Doanh Nghiệp Vào Bản Thân
Liệt kê những quyết định chỉ bạn mới làm được. Chọn một vài việc và bắt đầu giao quyền cho người khác trong vòng 90 ngày tới. Điều này vừa giúp doanh nghiệp có giá trị cao hơn, vừa giúp bạn bớt áp lực khi bước vào giai đoạn thẩm định.
Xây Dựng Đội Ngũ Kế Cận
Người mua đánh giá cao những doanh nghiệp có đội ngũ ổn định. Hãy bắt đầu giao thêm trách nhiệm cho các nhân sự chủ chốt để doanh nghiệp không lệ thuộc hoàn toàn vào bạn.
Sẵn Sàng Tâm Lý Cho Giai Đoạn Thẩm Định
Giai đoạn thẩm định thường khiến nhiều chủ doanh nghiệp cảm thấy mình bị “soi xét” cá nhân khi mọi quyết định đều được xem xét kỹ lưỡng. Hãy nhớ rằng đây đơn giản chỉ là cách để người mua hiểu rõ hơn về khoản đầu tư của họ, không phải là đánh giá cá nhân bạn.
Chú Trọng Tiến Bộ, Đừng Quá Cầu Toàn
Hãy chia sẻ các con số một cách trung thực, kể cả khi báo cáo cuối năm chưa hoàn thiện. Cứ tiếp tục tiến lên, đừng chờ mọi thứ thật hoàn hảo. Sự liên tục trong quá trình sẽ tạo dựng niềm tin nhanh hơn là chuẩn bị mọi thứ chỉn chu tuyệt đối.
Nếu muốn hiểu rõ hơn về các chỉ số tài chính của mình, bạn có thể sử dụng Công Cụ Định Giá Doanh Nghiệp tại https://thebigexit.co/business-valuation-tool.
Kết Luận
Bán doanh nghiệp không chỉ đơn thuần là quyết định tài chính, mà còn là một bước ngoặt lớn về tâm lý. Khi chủ doanh nghiệp chủ động chuẩn bị về mặt tinh thần, cả quá trình sẽ trở nên thuận lợi hơn nhiều. Việc đàm phán dễ dàng hơn, người mua xem bạn là đối tác chứ không phải là đối tượng đánh giá. Bạn cũng sẽ cảm thấy tự tin hơn khi đã hình dung rõ ràng về bước đi tiếp theo của mình.
Yếu tố tài chính và hệ thống vận hành đều quan trọng, nhưng chính bạn – người sẽ sống với quyết định sau khi thương vụ hoàn tất – mới là nhân tố quyết định sự thành công. Khi đã chuẩn bị kỹ càng, việc bán doanh nghiệp không còn là kết thúc mà sẽ mở ra một khởi đầu mới ý nghĩa hơn.
Tags:
Bán doanh nghiệp, Tâm lý chủ doanh nghiệp, Kế hoạch rút lui
Tags: Bán doanh nghiệp, Tâm lý chủ doanh nghiệp, Kế hoạch rút lui
