Forrester dự báo một sự thay đổi cấu trúc chậm rãi, không phải là cơn khủng hoảng việc làm bất ngờ
Viễn cảnh AI thay thế công việc – Đến năm 2030, AI và tự động hóa có thể chiếm lấy 6,1% tổng số việc làm tại Mỹ, tương đương 10,4 triệu vị trí ít hơn so với hiện nay.
Nhận định này đến từ J.P. Gownder, Phó chủ tịch kiêm chuyên gia phân tích chính tại Forrester. Trong một bài blog, ông viết: “Để hình dung quy mô, nước Mỹ từng mất 8,7 triệu việc làm trong thời kỳ Đại suy thoái. Các con số này không thể so sánh trực tiếp vì việc làm bị AI thay thế là thay đổi cấu trúc và vĩnh viễn, trong khi mất việc do suy thoái mang tính chu kỳ. Dù vậy, con số 10,4 triệu vẫn rất đáng chú ý.”
Dân số Mỹ đã tăng kể từ đầu thế kỷ, khiến việc so sánh các con số tuyệt đối càng thêm phức tạp.
Tác động mà Forrester mô hình hóa từ 2025 đến 2030 là “có thật nhưng ở mức độ vừa phải”. Việc thay thế một phần lớn lực lượng lao động vẫn khó xảy ra, “vì năng suất lao động cần phải tăng tốc đáng kể thì AI mới có thể thay thế con người trên quy mô lớn.”
Theo báo cáo, kịch bản thực tế hơn là AI sẽ “tăng cường” (augment) một trong năm vai trò công việc vào cuối giai đoạn dự báo. Điều này cho thấy các nhà tuyển dụng có thể cần đầu tư đào tạo để nhân viên thích nghi với kỷ nguyên mới.
Trong ngành công nghệ, một số nhà cung cấp SaaS như Salesforce, Workday và ServiceNow đã bắt đầu thay thế một phần nhân sự bằng AI.
Tuy nhiên, rủi ro vẫn tồn tại. Forrester cảnh báo nguy cơ “tự động hóa quá mức các vai trò” dựa trên “sự cường điệu xung quanh AI” có thể dẫn đến “sự rút lui tốn kém, tổn hại danh tiếng và trải nghiệm nhân viên kém đi.”
Một số doanh nghiệp như Duolingo và Klarna đã phải lùi bước trong nỗ lực thay người bằng AI. Forrester năm ngoái dự đoán 55% tập đoàn sẽ hối hận vì đẩy mạnh các dự án kiểu này và phải lặng lẽ thuê lại người.
Forrester hôm nay dẫn chứng khoảng một triệu lượt sa thải tại Mỹ trong năm 2025, mà một phần nguyên nhân được cho là do AI. Gownder kể lại các cuộc thảo luận với khách hàng muốn được tư vấn về việc cắt giảm 20% nhân viên trong cơn sốt AI.
- Lời hứa lớn của AI: Ít việc tẻ nhạt hơn, nhiều việc phức tạp hơn, lương như cũ (hoặc thấp hơn)
- CEO Microsoft Satya Nadella trở thành người có ảnh hưởng về AI, kêu gọi vượt qua ‘rác’
- Chặn tất cả trình duyệt AI trong tương lai gần: Gartner
- Một phần năm công việc tại công ty bạn có thể biến mất khi tự động hóa AI cất cánh
“Khi chúng tôi hỏi liệu họ đã có sẵn một ứng dụng AI hoàn thiện, được kiểm định kỹ để lấp vào những vị trí đó chưa, thì chín trên mười lần câu trả lời là không – họ thậm chí còn chưa bắt đầu. Vì vậy, hầu hết các vụ sa thải là do động cơ tài chính, và AI chỉ đóng vai trò vật tế thân, ít nhất là ở thời điểm hiện tại.”
Vậy điều gì đã thay đổi so với dự báo của Forrester năm 2023? Sự xuất hiện của AI tác nhân (Agentic AI) trên thị trường, cho phép các tổ chức tạo ra ứng dụng chính xác hơn – dù không phải ai cũng đồng ý – để giải quyết các vấn đề cụ thể.
Gownder cho biết, các dự án AI sinh tạo (Generative AI), cả thành công lẫn thất bại, đang dạy thị trường cách đạt kết quả tốt hơn.
“Nếu như dự báo trước đây của chúng tôi chỉ ra 29% việc làm tại Mỹ bị thay thế bởi tự động hóa là đến từ GenAI, thì con số đó hiện nay là 50%, bao gồm cả các giải pháp AI tác nhân được xây dựng dựa trên GenAI.”
Với 20% vị trí việc làm sẽ chịu tác động bởi AI, con số này “đại diện cho mức tăng gần gấp bốn lần so với dự báo năm 2023 của chúng tôi.”
Tất cả điều này có nghĩa là dù việc làm sẽ mất đi, “chúng ta không đang tiến tới một ngày tận thế việc làm do AI gây ra trong tương lai gần.” AI có thể tiếp quản một số quy trình và nhiệm vụ, nhưng trong năm năm tới, Forrester cho rằng công việc vẫn chủ yếu do con người đảm nhận. ®
Tags: Tự động hóa AI, Tương lai việc làm, Tác động kinh tế AITự động hóa AI, Tương lai việc làm, Tác động kinh tế AI
