ĐỪNG DẠY CON TIẾT KIỆM, HÃY DẠY CON TIÊU TIỀN!
Tình huống điển hình: Tết đến, con nhận được rất nhiều lì xì. Các lời khuyên thường nghe của bố mẹ là: “Đưa mẹ giữ hộ”, “Bỏ vào ống heo đi con, để dành sau này mua nhà, mua xe”.
Kết quả: Đứa trẻ thấy tiền của mình “biến mất” vào một lỗ đen. Con không hiểu tại sao phải tiết kiệm. Thậm chí, khi mở ống heo, chúng thường tiêu sạch số tiền đó trong một lần vì chưa bao giờ được học cách quản lý một khoản tiền lớn.
Sự thật: Tiết kiệm chỉ là “giữ tiền không sinh lời”. Biết tiêu tiền mới là “kỹ năng sống”.
Nếu chỉ dạy con bỏ tiền vào heo đất, bạn đang dạy con trở thành người “giữ tiền”. Nhưng trong thực tế, cuộc sống cần những người biết quản lý dòng tiền.
Ngay cả với trẻ mầm non (4‑6 tuổi), bạn vẫn có thể dạy con một bài học cơ bản về dòng tiền: Kiếm → Chi tiêu → Tiết kiệm → Đầu tư (Làm cho tiền sinh sôi).
Cách “cầm tay chỉ việc” biến bài học tài chính thành trò chơi
- Bài học đầu tiên: Tiền không mọc trên cây (Kiếm tiền)
Trẻ cần hiểu tiền đến từ sức lao động. Không nên trả tiền cho những việc thuộc trách nhiệm cá nhân (đánh răng, dọn đồ chơi, ăn hết phần ăn). Thay vào đó, trả công (bằng tiền xu hoặc khoản tiền tượng trưng) cho những “công việc làm thêm”: giúp bố rửa xe, giúp mẹ nhặt rau, gấp quần áo cho cả nhà.
- Thay heo đất bằng “hệ thống 3 chiếc lọ” (Quản lý dòng tiền)
Sử dụng ba chiếc lọ thủy tinh trong suốt (để con nhìn thấy tiền tăng lên) thay vì một con heo đất kín. Mỗi khi con “kiếm” được tiền, hướng dẫn con chia vào ba lọ:
- 🌱 Lọ 1 – TIÊU XÁI NGAY (≈50 %) – Dùng để mua những món lặt vặt con thích ngay lập tức (kẹo, sticker). Bài học: Thỏa mãn nhu cầu hiện thời.
- 🌱 Lọ 2 – TIẾT KIỆM CHO MỤC TIÊU LỚN (≈40 %) – Dành cho mua một món đồ chơi đắt tiền hơn mà con mơ ước (bộ Lego lớn, đôi giày trượt patin). Bài học: Trì hoãn sự sung sướng, đặt mục tiêu.
- 🌱 Lọ 3 – CHIA SẺ (≈10 %) – Dùng để quyên góp từ thiện, mua quà sinh nhật cho bạn bè, tặng ông bà. Bài học: Lòng trắc ẩn và giá trị của việc cho đi.
- Trò chơi “Đi siêu thị với 20 nghìn đồng” (Học cách tiêu tiền)
Cuối tuần, đưa con đi siêu thị, cho con 20 000 đ và nói: “Hôm nay con được toàn quyền quyết định tiêu số tiền này, nhưng chỉ trong giới hạn này nhé.”
Để con tự do lựa chọn. Con sẽ nhận ra: 20 nghìn đồng chỉ mua được một gói bánh snack lớn, NHƯNG có thể mua tới bốn chiếc kẹo mút nhỏ. Con sẽ học được bài học về “Sự đánh đổi”: muốn cái này thì phải nhịn cái kia. Đó là cốt lõi của việc tiêu tiền một cách thông minh.
Tiền bạc là một công cụ. Nếu bạn không dạy con cách sử dụng công cụ đó, công cụ sẽ điều khiển lại con bạn. Đừng để đến khi con 18 tuổi mới dạy con về tiền; lúc đó cái giá phải trả cho những sai lầm sẽ đắt hơn rất nhiều so với một gói bánh snack.
Tags: Financial Literacy, Parenting, Money Management
