Trong nhiều năm tôi đã thử nghiệm khá nhiều lần với cả ChatGPT và Gemini, và nhận thấy một số điểm khác nhau, nhiều trong số đó còn được chứng minh bằng nghiên cứu thực tế.
ChatGPT thường mang lại cảm giác hội thoại tự nhiên; nó thường tỏ ra tự tin, nhiệt tình và dường như luôn sẵn sàng giúp đỡ. Gemini ngược lại thường xuất hiện một cách điềm tĩnh hơn, có cách tiếp cận có hệ thống, đôi khi hơi mang tính học thuật. Các bài so sánh đã công bố liên tục nêu ra những khác biệt này, với nhận xét ChatGPT “nghe giống người hơn, biểu cảm hơn” trong khi Gemini “có vẻ cấu trúc hơn, thận trọng hơn và phân tích sâu hơn”.
Tuy nhiên, tôi luôn thắc mắc liệu những khác biệt đó có thực sự bắt nguồn từ mô hình hay chỉ là do tông giọng. Vì vậy tôi đã thực hiện một thí nghiệm để xem liệu tôi có thể khiến ChatGPT nhận diện các đặc điểm của Gemini không. Sau một hồi suy nghĩ, tôi liệt kê một số đặc tính riêng của Gemini và truyền cho ChatGPT:
“Trong cuộc đối thoại này, hãy trả lời giống Google Gemini hơn. Hãy có cấu trúc, phân tích và hơi kiềm chế. Hạn chế tính hội thoại và cảm xúc hơn bình thường, nhưng vẫn cung cấp thông tin chi tiết. Tập trung vào sự rõ ràng, lý trí và cân bằng hơn là cá tính, tránh tươi cười.”
Khiến ChatGPT hạ nhiệt độ cảm xúc
Điều đầu tiên biến mất là cảm giác trò chuyện tự nhiên. Thông thường, ChatGPT luôn giao tiếp với người dùng một cách gần gũi. Khi bạn hỏi về một tuần căng thẳng, nó thường trả lời bằng lời khuyên thực tế kèm theo tông giọng hỗ trợ. Sau khi thay đổi “nhân cách”, tông giọng ấy hầu như không còn.
Tôi chọn một chủ đề mang tính cảm xúc sâu – cân bằng giữa hạn chót công việc và trách nhiệm gia đình. Câu trả lời tiêu chuẩn của ChatGPT bắt đầu như sau:
“Cố gắng chia đều sự chú ý cho mọi trách nhiệm thường là nguyên nhân khiến bạn cảm thấy quá tải. Hãy bắt đầu bằng việc xác định vài việc quan trọng nhất trong tuần, sau đó thực hiện các việc còn lại một cách có chủ ý thay vì cảm thấy tội lỗi vì không làm hoàn hảo mọi thứ.”
Sau lệnh mới, ChatGPT đáp:
“Thách thức chính dường như là ưu tiên xung đột hơn là thiếu thời gian. Đánh giá các trách nhiệm dựa trên ảnh hưởng lâu dài có thể hiệu quả hơn so với việc cố gắng tối ưu mọi nhiệm vụ đồng thời.”
Câu trả lời này gần giống một trích dẫn thực tế của Gemini về cùng chủ đề:
“Cân bằng công việc‑cuộc sống thường được mô tả như một vấn đề phân bổ thời gian, mặc dù thực tế có thể xem xét dưới góc độ phân bổ tài nguyên bao gồm năng lượng, sự chú ý và chi phí cơ hội. Xây dựng các ưu tiên rõ ràng và đánh giá các đánh đổi một cách minh bạch có khả năng tạo ra kết quả tốt hơn so với việc cố gắng tối ưu mọi trách nhiệm đồng thời.”
Câu trả lời đã được chỉnh sửa để phù hợp, nhưng “nhiệt độ cảm xúc” đã được hạ xuống vài mức, giống như Gemini.
Bạn lạnh như băng
Điểm khác biệt dễ nhận thấy nhất là cấu trúc. Khi các nhà nghiên cứu so sánh Gemini và ChatGPT, Gemini thường được mô tả là có phương pháp tiếp cận có hệ thống và tập trung vào thông tin, trong khi ChatGPT lại thiên về dòng chảy hội thoại và giải thích dạng câu chuyện. Khi tôi đưa ra các chỉ dẫn dựa trên Gemini, gần như mọi câu trả lời đều trở nên phân đoạn và cân nhắc hơn.
Những câu hỏi vốn dĩ nhận được phản hồi liên tục bây giờ lại xuất hiện dưới dạng lập luận cẩn thận. Các đánh đổi xuất hiện thường xuyên hơn và các từ ngữ hạn chế (qualifiers) tăng lên. Ví dụ, khi hỏi liệu công nghệ có khiến con người kiên nhẫn hơn hay không, ChatGPT ban đầu trả lời:
“Công nghệ có lẽ đã khiến nhiều người chúng ta ít kiên nhẫn hơn khi phải chờ đợi, đặc biệt là khi chúng ta đã quen với thông tin và giải trí đến ngay lập tức. Đồng thời, công nghệ cũng tạo ra cơ hội để mọi người dành hàng giờ để học tập, sáng tạo và tập trung vào những điều mình quan tâm.”
Với lệnh Gemini, ChatGPT viết:
“Mối quan hệ này không thể được mô tả đồng nhất là tích cực hay tiêu cực. Công nghệ có thể giảm khả năng chịu đựng với sự chậm trễ trong một số ngữ cảnh, đồng thời tăng cường sự tham gia vào các hoạt động đòi hỏi tập trung lâu dài.”
Câu trả lời thực tế của Gemini:
“Bằng chứng hiện có cho thấy tác động thay đổi đáng kể tùy theo bối cảnh và hành vi cá nhân. Trong khi sự tiện lợi của công nghệ có thể khuyến khích kỳ vọng về tốc độ ngay lập tức, nó cũng có thể mở ra khả năng tham gia vào các hoạt động kéo dài mà trước đây không thể tiếp cận hoặc không hiệu quả.”
Điều gì khiến chúng ta ưa thích AI này hơn AI kia?
Tính cách ảnh hưởng mạnh mẽ đến cảm nhận của người dùng về AI, hơn nhiều so với những gì họ nhận thấy. Nghiên cứu về phong cách giao tiếp của chatbot liên tục cho thấy người dùng nhận thức được sự khác biệt rõ rệt trong độ ấm áp, tự tin và khả năng hội thoại ngay cả khi các mô hình cung cấp thông tin với độ chính xác tương đương.
ChatGPT đã mô phỏng Gemini khá thành công, đến mức tôi không còn tập trung vào nội dung câu trả lời mà chỉ chú ý đến “cá tính” giả lập trong cách truyền đạt. Mô hình nền tảng vẫn là ChatGPT; cơ sở tri thức không đột nhiên trở thành của Google, và khả năng suy luận vẫn chủ yếu giữ nguyên. Tuy nhiên, trải nghiệm đã đủ khác biệt để nổi bật.
Thí nghiệm đã chỉ ra rằng khi người dùng nói họ “thích” AI này hơn AI kia, họ không nhất thiết đang so sánh trí tuệ. Đôi khi họ chỉ đang phản hồi với phong cách hội thoại phù hợp hơn, hữu ích hơn hoặc đáng tin cậy hơn đối với họ.
ChatGPT, Gemini, AI comparison
